وقتی بی بی سی فارسی به شکست سیاست های احزاب کرد و جایگاه آنها در داخل کشور اعتراف می کند، دیگر حرفی برای گفتن باقی نمی ماند! سایت دیار و نادیار که چندی پیش از شکست حزب منحله دمکرات کردستان و از بین رفتن جایگاه آنها در داخل کشور می نوشت، به راحتی رهبران حزب منحله و تروریستی دمکرات به دروغ آن را تکذیب می نمودند! اما این بار اربابان انگلیسی آنها که هم اکنون هجری و مهتدی در نزد آنها به سر می برند، لب به اعتراف گشوده و بر ناکارآمدی آنها در داخل کشور صحه می گذارند!

مقاله زیر عین مطلب درج شده در بی بی سی فارسی می باشد :

مهاباد که در حال حاضر در استان آذربایجان غربی قرار گرفته یکی از شهرهای کردنشین است که تاثیر قابل ملاحظه ای در تاریخ کردها داشته و فراز و فرودهای این شهر به نوعی بیانگر مبارزه کردهای ایران بوده است.

از همان سالهای ١٣٢٠ که این شهر به مرکز خیزش جمعیت احیای کرد و جمهوری کردستان تبدیل شد، توانست جدا از اهمیت سیاسی، نقش سمبلیکی را هم در بازتاب مسائل کردستان داشته باشد.

مشارکت مردم این شهر در انتخابات اخیر از جمله نمونه هایی است که نشان می دهد رفتارهای شهر مذکور می تواند بیانگر توانایی و افق نیروهای سیاسی کردستان و "پرسش کرد" باشد.

می گویند یکی از مقامات حکومت ایران در سال های اول پس از انقلاب گفته بود که کردستان مانند یک مار است که سر آن مهاباد است (این گفته در میان کردها دهان به دهان نقل می شود). اگر این نقل قول را با در نظر گرفتن اهمیت تاریخی این شهر مد نظر قرار دهیم، متوجه خواهیم شد که این شهر برای کردها و حکومت مرکزی از اهمیتی خاصی برخوردار است.

اهمیتی که دولت شاهنشاهی و جمهوری اسلامی برای مهاباد قائل شده اند را می‌توان از عملکرد آنها جستجو کرد. این شهر با وجود اینکه مرکز استان نیست، از زمان دولت پادشاهی مورد توجه قرار داشته است، به گونه‌ای که دارای رادیو تلویزیون مخصوص به خود بود، درحالیکه تنها مراکز استان می‌توانستند از این مزیت برخوردار باشند.

این روند در دوره جمهوری اسلامی هم متوقف نشد. از لحاظ بافت اجتماعی در دوره پهلوی ها بیشتر ساخت عشیره ای و خاندانی آن مورد توجه قرار می گرفت و حکومت مرکزی سعی داشت که با جلب نظر خوانین، میزان نفوذ و کنترل خود بر این شهر را تضمین کند.‏

مهاباد برای کردها هم شهر مهمی است. این شهر همچنین از مراکز مهم فعالیت های فرهنگی و تلاش ها برای تقویت زبان و ادبیات کردی بوده است.

از لحاظ سیاسی نیز مهاباد در دوره هایی به مرکز فعالیت نیروهای سیاسی کردستان تبدیل شد. به گونه ای که ساختاری یکدست و منسجمی را به این شهر داده بود؛ انسجام از این منظر که نگاه مهاباد همواره متوجه احزاب کرد بوده و نیروهای مذکور همواره به این شهر به محل یامامنی امن از لحاظ نفوذ خود نگریسته اند.

آنچه مهاباد را در مرکز توجه این نوشته قرار داده، در حقیقت تحولی است که به نظر می رسد در ماهیت این "قلب هویت خواهی کردها" در حال رخ دادن است.

احزاب کرد از کوچک و بزرگ خواهان تحریم انتخابات بودند، و انتظار می رفت که مهابادی ها در این زمینه پیشتازباشند، اما آمار رسمی انتخابات، گزارش های بعضی رسانه های کردزبان در ایران و مشاهدات تعدادی از شاهدان نشان می دهد که ظاهرا تنور انتخابات در این شهر نسبتا گرم بوده است.

این گرما به ویژه زمانی بیشتر شد که یکی از نامزدهای نمایندگی در این شهر ابتدا رد صلاحیت شد و بعدا صلاحیت او تائید شد و این امر شور و شوق خاصی را در میان مردم بوجود آورد.

مهاباد شهری است که در سال های اولیه انقلاب مرکز فعالیت های عبدالرحمن قاسملو بود و بخش بزرگی از مذاکرات کردها با جمهوری اسلامی در آن برگزار شد. در سال های کوچ احزاب مسلح کرد به کوههای قندیل و پس از آن به کردستان عراق نیز این شهر یکی ازمراکز عمده تغذیه احزاب کرد بود.

مهاباد پایگاه سنتی حزب دمکرات بوده است، اما در طول سال های عبور و مرور آزادانه اعضای حزب کارگران کردستان در ایران توجه بسیاری از جوانان مهاباد متوجه پ.ک.ک شد. حضور پ.ک.ک و تحولاتی که برای این حزب بعد از سال ٢٠٠٣ بوجود آمد باعث شد که بعدا پژاک این نقش را بر عهده بگیرد. با ظهور پژاک، مهاباد در مقابل کسانی قرار گرفت که در تلاش بودند که تاریخ و نقشی دیگر را برای این شهر تعریف کنند. تلاشها پ.ک.ک و پژاک بی تاثیر نبود و باعث شد که فضای یکدست شهر که حول جریانی خاص شکل گرفته بود میان وارثان گذشته و نیروی جدید تقسیم شود.

اما این پایان ماجرا نبود. در سال ٢٠٠٦ انشعاب در حزب دمکرات هم اتفاق افتاد و شهر میان سه نیروی عمده تقسیم شد. این تقسیم بندی در کنار تلاش های حکومت ایران برای به دست گرفتن کنترل کامل شهر، نوعی پراکندگی و سردرگمی در میان مردم مهاباد به وجودآورد.

انتخابات دوره نهم مجلس و مهاباد

در شرایطی که نیروهای سیاسی کرد انتخابات مجلس ایران را تحریم کرده بودند، درست یک شب مانده به انتخابات عکس هایی در سایت های اینترنتی پخش شد که حاکی از تجمع مردم مهاباد حول کاندیداهایی بود که از فیلتر شورای نگهبان گذشته بودند.

 ‏روز انتخابات فرا رسید و تلویزیون های احزاب کرد شروع به پخش برنامه های مستقیم کردند تا کردها را به عدم شرکت در انتخابات ترغیب کنند. در طول روز انتخابات گزارش های ضد و نقیضی در مورد شرکت یا عدم شرکت مردم مهاباد به گوش می رسید تا اینکه نهایتاعلام شد که بیش از ۶۰ درصد واجدان شرایط در انتخابات شرکت کرده اند.

 عوامل تاثیر گذار بر تغییر رویکرد مردم مهاباد

از جمله عواملی که می‌توان در تغییر رفتار و رویکرد مهابادی ها برشمرد، پراکندگی نیروهای سیاسی کردستان و پوپولیستی شدن فضای روشنفکری مهاباد است. در این نوشته به دو عامل خواهیم پرداخت.

احزاب کرد که عمده ترین آنها دمکرات و کومله هستند امروزه به جناح های متفاوتی تبدیل شده اند که تنها بحران های مقطعی می‌تواند آنها را دور هم جمع کند. این احزاب که در سال های گذشته صورت منسجم و واحدی را از خود به نمایش می گذاشتند، در حال حاضردچار عدم همبستگی هستند و به نظر میرسد که از میزان تاثیرگذاری آنها کاسته شده است.

در این میان حزب دمکرات که بیشترین توانایی را در جهت دهی افکار عمومی مهاباد داشت، خود با انشعاباتی مواجهه شد که تاثیرات منفی خود را بر این شهر به جای گذاشت. از طرف دیگر پژاک که به عنوان بازیگری جدید قدم در مرکز سیاسی کردها گذاشته، بیشتر از آنکه نقشی همگرایانه از خود به نمایش بگذارد، سعی در مشروعیت زدایی از احزاب دیگر دارد. حال با این امواج سرگردانی که مهاباد را مورد هدف قرار می دهند آیا راهی جز پناه بردن به "انتخابات واقع گرایانه برای تعیین سرنوشت نمایندگان خود در مجلس شورای اسلامی" باقی می ماند؟

عامل دوم به فضای روشنفکری در مهاباد برمی گردد که بیانگر این نکته است که این شهر دیگر چون سال های دهه شصت تا هفتاد قادر به تولید یا جهت دهی فضای روشنفکری کردستان نیست. موج اول جریان روشنفکری در مهاباد که از شعر و ادبیات کردی شروع شد در عرصه گفتمان سیاسی توانست ناسیونالیزم رومانتیک را تولید کند و این گفتمان تا سال های جدایی بخشی از حزب دمکرات ادامه پیدا کرد و با به راه افتادن مجله "سروه" تبدیل به ناسیونالیزمی سنتی شد که تا دهه هفتاد توانست گفتمان روشنفکری کردستان را تحت تاثیر قرار دهد.

با شروع دوره اصلاحات در ایران مهاباد نتواست محوریت خود را باز یابد و به حاشیه مباحثات داغ در کردستان رانده شد. از جمله عواملی که نقش بسزایی در این امر داشت تاکید روشنفکران این شهر بر ادبیات کلاسیک، عدم باز تعریف ادبیات احزاب سیاسی، ظهور ادبیات پوپولیستی پ.ک.ک و بعد پژاک بود.

مجموع این عوامل سبب شد تا گفتمان روشنفکری این شهر که می‌توانست نقش محوری در کردستان ایران داشته باشد، نتواند خود را با تحولات همگام کرده و توانایی جوابگویی به مباحث روز را پیدا کند.

با توجه به تحولات سال گذشته که احزاب کرد از مردم خواستند که در سالگرد عبدالرحمان قاسملو به نشانه اعتراض بازار مهاباد را همچون سال های گذشته تعطیل کنند اما هیچ کس این کار را نکرد و همچنین انتخابات اخیر، به نظر می رسد که نگاه مهاباد و مهابادی ها به عنوان یکی از پایه های هویت کرد متزلزل شده و این شهر یا دچار بحران هویت شده و سعی در بازیافت آن دارد، یا ناچار است که هویت گذشته خود را انکار کند و نقش سنتی خود را به دیگران واگذارد.

تحولات مهاباد را می توان یکی از نشانه های تغییر فضای سیاسی کردستان قلمداد کرد که احزاب و نیروهای سیاسی کرد را با پرسش های بنیادین مواجه می کند.

* حسام دست پیش استاد علوم سیاسی دانشگاه صلاح الدین اربیل در شمال عراق

آدرس: http://www.bbc.co.uk/blogs/persian/viewpoints/2012/03/post-80.html

برای دریافت مهمترین اخبار عضو کانال تلگرامی آکام نیوز شوید.

افزودن دیدگاه جدید

 

آکام نیوز؛ با نگاهی نو به کردستان، چشم انداز جدیدی بر رویکردهای جامعه کردی ایران و گزاره های مؤثر در آن دارد. سعی ما بر این است در چهارچوب قوانین جمهوری اسلامی ایران، نه تمامی اخبار، بلکه رویدادهای مهم را بازتاب داده و به تحلیل آن بپردازیم.

با عضویت در خبرنامه از آخرین خبرها و رویدادها باخبر شوید!